HR4U — Nơi của sự tin cậy
Labor Law & ComplianceBí mật kinh doanhdịch vụ EOR tại Việt Nam

Bảo vệ sở hữu trí tuệ với người lao động: doanh nghiệp cần làm gì?

Đ

Đặng Minh Dũng

13 thg 11, 2026 · 10 phút đọc

Ảnh bìa bài viết của HR4U về bảo vệ sở hữu trí tuệ với người lao động tại Việt Nam

Mã nguồn, bộ nhận diện thương hiệu, danh sách khách hàng thường là tài sản lớn nhất của một doanh nghiệp nhỏ. Bảo vệ sở hữu trí tuệ với người lao động quyết định những tài sản đó có ở lại công ty khi nhân sự nghỉ việc hay không. Pháp luật Việt Nam có công cụ đủ dùng, nhưng doanh nghiệp phải chủ động thỏa thuận từ đầu, kể cả khi thuê nhân sự qua dịch vụ EOR tại Việt Nam.

Trả lời nhanh: Theo Điều 39 Luật Sở hữu trí tuệ 50/2005/QH11, doanh nghiệp giao nhiệm vụ là chủ sở hữu quyền tài sản với tác phẩm, trừ khi thỏa thuận khác. Nghĩa vụ bảo mật phải thỏa thuận bằng văn bản về danh mục, thời hạn, bồi thường theo Điều 21 Bộ luật Lao động 2019 và Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH.

Sản phẩm người lao động làm ra thuộc về ai?

Sản phẩm người lao động tạo ra theo nhiệm vụ được giao thường thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp. Điều 39 Luật Sở hữu trí tuệ (Luật 50/2005/QH11, sửa đổi bởi Luật 07/2022/QH15) quy định tổ chức giao nhiệm vụ cho tác giả là chủ sở hữu quyền tài sản, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Chương trình máy tính được bảo hộ như tác phẩm, nên quy tắc này áp dụng cả cho mã nguồn.

Sáng chế có quy tắc riêng. Theo Điều 86 Luật Sở hữu trí tuệ, quyền đăng ký sáng chế thuộc về tổ chức, cá nhân đầu tư kinh phí và phương tiện vật chất cho tác giả. Chủ sở hữu còn có nghĩa vụ trả thù lao cho tác giả sáng chế theo Điều 135: mức tối thiểu là 10% số tiền làm lợi khi sử dụng và 15% tiền nhận được khi chuyển giao quyền sử dụng, nếu hai bên không có thỏa thuận khác. Theo phân tích của Tilleke & Gibbins, cách hiểu Điều 86 đối với sáng chế tạo ra trong quan hệ lao động chưa được kiểm chứng tại tòa.

Vì vậy, đừng chỉ dựa vào quy định mặc định. Hợp đồng lao động nên có điều khoản sở hữu trí tuệ rõ ràng, nêu cụ thể loại sản phẩm được bao trùm.

Thỏa thuận bảo mật cần có những nội dung gì?

Thỏa thuận bảo vệ bí mật kinh doanh phải lập bằng văn bản và có đủ 6 nội dung chính. Điều 21 khoản 2 Bộ luật Lao động 2019 (Luật 45/2019/QH14, hiệu lực từ 01/01/2021) cho phép doanh nghiệp thỏa thuận với người lao động làm việc liên quan trực tiếp đến bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ. Bí mật kinh doanh là thông tin có được từ đầu tư tài chính, trí tuệ, chưa được bộc lộ và có khả năng sử dụng trong kinh doanh.

Theo Điều 4 Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH, thỏa thuận gồm: danh mục bí mật; phạm vi sử dụng; thời hạn bảo vệ; phương thức bảo vệ; quyền, nghĩa vụ của hai bên trong thời hạn bảo vệ; và xử lý vi phạm. Thỏa thuận có thể nằm trong hợp đồng lao động hoặc ở văn bản riêng.

Một câu chung chung như "người lao động có trách nhiệm bảo mật mọi thông tin của công ty" là chưa đủ, vì không có danh mục. Hãy liệt kê cụ thể: danh sách khách hàng, bảng giá, kho mã nguồn, kế hoạch sản phẩm.

Bảng tóm tắt quy định chính

Quy định

Ý nghĩa với doanh nghiệp

Căn cứ pháp lý

Quyền tác giả với tác phẩm theo nhiệm vụ

Doanh nghiệp sở hữu quyền tài sản, trừ khi thỏa thuận khác

Điều 39 Luật SHTT 50/2005/QH11 (sửa đổi bởi Luật 07/2022/QH15)

Quyền đăng ký sáng chế

Thuộc bên đầu tư kinh phí, phương tiện; phải trả thù lao tác giả

Điều 86 và Điều 135 Luật SHTT

Thỏa thuận bảo mật bằng văn bản

6 nội dung: danh mục, phạm vi, thời hạn, phương thức, nghĩa vụ, xử lý vi phạm

Điều 21 khoản 2 BLLĐ 2019; Điều 4 Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH (hiệu lực 01/02/2021)

Vi phạm khi đang làm việc

Bồi thường theo trình tự của Bộ luật Lao động

Điểm a khoản 3 Điều 4 Thông tư 10/2020; khoản 2 Điều 130 BLLĐ 2019

Vi phạm sau khi nghỉ việc

Xử lý theo pháp luật dân sự

Điểm b khoản 3 Điều 4 Thông tư 10/2020

Tiết lộ bí mật, xâm phạm quyền SHTT

Căn cứ áp dụng hình thức sa thải

Khoản 2 Điều 125 BLLĐ 2019

Đối tượng tạo ra có sử dụng AI

Có cơ sở pháp lý mới về quyền SHTT

Luật 131/2025/QH15, hiệu lực 01/04/2026

Người lao động làm lộ bí mật thì doanh nghiệp xử lý thế nào?

Doanh nghiệp có quyền yêu cầu bồi thường theo thỏa thuận và, trong trường hợp nghiêm trọng, áp dụng hình thức sa thải. Nếu phát hiện vi phạm khi hợp đồng còn hiệu lực, việc bồi thường theo trình tự tại khoản 2 Điều 130 Bộ luật Lao động. Nếu phát hiện sau khi chấm dứt hợp đồng, doanh nghiệp xử lý theo pháp luật dân sự. Nghĩa là nghĩa vụ bảo mật có thể kéo dài sau khi nghỉ việc nếu thỏa thuận ghi rõ thời hạn.

Khoản 2 Điều 125 Bộ luật Lao động 2019 cho phép sa thải người lao động tiết lộ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ hoặc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của người sử dụng lao động. Tuy vậy, doanh nghiệp vẫn phải làm đúng trình tự xử lý kỷ luật lao động và có chứng cứ rõ ràng.

Cam kết không làm cho đối thủ có hiệu lực không?

Cam kết không cạnh tranh không bị cấm nhưng rất khó thực thi tại Việt Nam. Bộ luật Lao động 2019 không có quy định riêng về cam kết không làm cho đối thủ sau khi nghỉ việc, trong khi quyền tự do làm việc của người lao động được pháp luật bảo vệ. Le & Tran Law nhận định tòa án xem xét lợi ích chính đáng của doanh nghiệp và tính hợp lý về thời gian, khu vực, phạm vi; có khoản bù đắp cho người lao động trong thời gian hạn chế sẽ thuyết phục hơn.

Quan điểm thẳng thắn của HR4U: chỉ nên xem cam kết không cạnh tranh là lớp bảo vệ phụ. Thỏa thuận bảo mật cụ thể, phân quyền truy cập và quy trình bàn giao khi nghỉ việc mới là lớp bảo vệ chính.

Thuê nhân sự qua dịch vụ EOR tại Việt Nam thì quyền SHTT thuộc về ai?

Khi thuê qua dịch vụ EOR, đơn vị EOR là người sử dụng lao động theo pháp luật, nên theo mặc định quyền tài sản với sản phẩm của người lao động thuộc về EOR chứ không phải khách hàng. EOR (Employer of Record) là doanh nghiệp được cấp phép tại Việt Nam, đứng tên tuyển dụng, trả lương, đóng bảo hiểm thay cho khách hàng, còn khách hàng điều hành công việc hằng ngày.

Vì vậy, cần kiểm tra đủ 3 lớp văn bản:

  1. Hợp đồng lao động: có điều khoản sở hữu trí tuệ và bảo mật đáp ứng Điều 39 Luật SHTT và Điều 4 Thông tư 10/2020.

  2. Hợp đồng dịch vụ EOR: EOR chuyển giao toàn bộ sản phẩm công việc và quyền SHTT cho khách hàng, đồng thời cam kết bảo mật thông tin của khách hàng.

  3. Văn bản nội bộ của khách hàng: NDA hoặc thỏa thuận chuyển giao sáng chế (nếu công ty mẹ yêu cầu) phải thống nhất với hợp đồng tại Việt Nam.

Khi so sánh chi phí EOR giữa các đơn vị, hãy yêu cầu xem các điều khoản này bằng văn bản; một đơn vị EOR uy tín sẽ trả lời rõ ràng. Bạn có thể đọc thêm hướng dẫn về thời gian thử việc và bài phân biệt hợp đồng lao động xác định và không xác định thời hạn để chuẩn bị hồ sơ trước ngày đầu làm việc.

Năm 2026 có gì thay đổi?

Thay đổi lớn nhất là Luật 131/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung Luật Sở hữu trí tuệ, được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực từ 01/04/2026. Luật tạo cơ sở pháp lý cho quyền SHTT đối với đối tượng được tạo ra có sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo và cho phép dùng tác phẩm đã công bố để huấn luyện AI trong giới hạn nhất định. Việc bảo hộ vẫn dựa trên đóng góp sáng tạo của con người, nên doanh nghiệp nên ghi nhận ai định hướng và chọn kết quả cuối cùng khi đội ngũ dùng công cụ AI.

Dữ liệu cá nhân trong hồ sơ nhân sự hiện thuộc phạm vi Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15 và Nghị định 356/2025/NĐ-CP, vì vậy điều khoản bảo mật và điều khoản dữ liệu nên được rà soát cùng nhau.

Những điểm chính cần nhớ

  • Quyền tài sản với tác phẩm người lao động tạo ra theo nhiệm vụ thường thuộc về doanh nghiệp, trừ khi có thỏa thuận khác (Điều 39 Luật SHTT).

  • Thỏa thuận bảo mật hợp lệ phải có danh mục bí mật, phạm vi, thời hạn, phương thức, nghĩa vụ và cách xử lý vi phạm (Điều 4 Thông tư 10/2020).

  • Tiết lộ bí mật kinh doanh hoặc xâm phạm quyền SHTT của doanh nghiệp là căn cứ sa thải theo khoản 2 Điều 125 BLLĐ 2019.

  • Cam kết không cạnh tranh sau nghỉ việc khó thực thi; thỏa thuận bảo mật và phân quyền truy cập hiệu quả hơn.

  • Khi dùng dịch vụ EOR, hợp đồng dịch vụ phải chuyển giao quyền SHTT từ EOR sang khách hàng.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp có đương nhiên sở hữu sản phẩm do người lao động làm ra không?

Doanh nghiệp tại Việt Nam thường là chủ sở hữu quyền tài sản đối với tác phẩm người lao động tạo ra theo nhiệm vụ được giao, theo Điều 39 Luật Sở hữu trí tuệ 50/2005/QH11, trừ khi hai bên thỏa thuận khác. Sáng chế áp dụng Điều 86 và nghĩa vụ trả thù lao theo Điều 135. Điều khoản sở hữu trí tuệ bằng văn bản giúp tránh tranh chấp.

Có bắt buộc ký thỏa thuận bảo mật với người lao động không?

Pháp luật Việt Nam không bắt buộc ký thỏa thuận bảo mật, nhưng nếu không có, doanh nghiệp rất khó yêu cầu bồi thường khi bị lộ thông tin. Điều 21 khoản 2 Bộ luật Lao động 2019 cho phép thỏa thuận bằng văn bản, và Điều 4 Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH quy định 6 nội dung chính, gồm thời hạn bảo vệ và xử lý vi phạm.

Nghĩa vụ bảo mật có còn sau khi người lao động nghỉ việc không?

Nghĩa vụ bảo mật có thể tiếp tục sau khi nghỉ việc nếu thỏa thuận bằng văn bản quy định thời hạn bảo vệ kéo dài sau khi chấm dứt hợp đồng lao động. Theo điểm b khoản 3 Điều 4 Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH, vi phạm phát hiện sau khi chấm dứt hợp đồng được xử lý theo pháp luật dân sự và pháp luật liên quan.

Thuê nhân sự qua dịch vụ EOR tại Việt Nam thì ai sở hữu quyền SHTT?

Khi thuê qua dịch vụ EOR tại Việt Nam, đơn vị EOR là người sử dụng lao động theo pháp luật, nên quyền tài sản với sản phẩm của người lao động trước hết thuộc về EOR theo Điều 39 Luật Sở hữu trí tuệ. Hợp đồng dịch vụ giữa khách hàng và EOR phải ghi rõ việc chuyển giao toàn bộ sản phẩm công việc và quyền SHTT cho khách hàng.

Chi phí EOR có tăng khi cần thêm điều khoản bảo mật không?

Chi phí EOR tại Việt Nam thường phụ thuộc vào vị trí công việc và quy mô đội ngũ hơn là các điều khoản bảo mật tiêu chuẩn. Tại HR4U, phí dịch vụ EOR chỉ từ 109 USD mỗi nhân sự mỗi tháng, chi phí bắt buộc theo luật được tính đúng thực tế, và hợp đồng song ngữ là tiêu chuẩn. Thỏa thuận chuyển giao sáng chế phức tạp vẫn nên được luật sư SHTT rà soát.

Đồng hành cùng đơn vị EOR được cấp phép

HR4U JSC là đơn vị cung cấp dịch vụ EOR tại Việt Nam (giấy phép cho thuê lại lao động số 24/2023/SBD), đang đồng hành cùng hơn 100 doanh nghiệp với hơn 2.000 nhân sự. Chúng tôi soạn hợp đồng song ngữ, hoàn tất từ thư mời đến hợp đồng ký kết trong 5–7 ngày, phí dịch vụ chỉ từ 109 USD mỗi nhân sự mỗi tháng, không thu phí khởi tạo hay phí kết thúc. Trung thực là giá trị cốt lõi của HR4U, nên chúng tôi luôn nói rõ pháp luật bảo vệ doanh nghiệp đến đâu. Xem dịch vụ EOR tại Việt Nam (View EOR in VN) hoặc liên hệ với chúng tôi.

Cập nhật lần cuối: 04/11/2026

Bài viết mang tính chất thông tin chung và phản ánh quy định có hiệu lực tại thời điểm tháng 11/2026. Nội dung không phải là tư vấn pháp lý hoặc tư vấn thuế.

Cần tư vấn xây dựng đội ngũ nhân sự?

HR4U luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn.

Liên hệ ngay →