Thời gian thử việc: 6 lỗi doanh nghiệp hay mắc và cách tránh

Thử việc thường được xem là thủ tục "cho có" trước khi ký hợp đồng chính thức. Thực tế, Bộ luật Lao động 2019 quy định khá chặt về thời gian thử việc, lương thử việc và số lần thử việc. Từ ngày 10/9/2026, các vi phạm được xử phạt theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP, thay thế Nghị định 12/2022/NĐ-CP.

Lỗi về thử việc đặc biệt hay gặp ở doanh nghiệp FDI, khi bộ phận nhân sự địa phương phải áp dụng mẫu hợp đồng của công ty mẹ với thời gian thử việc 3 hoặc 6 tháng. Dưới đây là những điểm cần nắm và những lỗi thường gặp nhất.

Khung pháp lý về thử việc

Thử việc được quy định tại Điều 24 đến Điều 27 Bộ luật Lao động 2019 (Luật số 45/2019/QH14):

• Điều 24: Hai bên có thể thỏa thuận nội dung thử việc ngay trong hợp đồng lao động hoặc giao kết hợp đồng thử việc riêng. Không áp dụng thử việc với hợp đồng lao động có thời hạn dưới 01 tháng.
• Điều 25: Thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng không vượt mức tối đa theo tính chất công việc, và chỉ được thử việc một lần đối với một công việc.
• Điều 26: Tiền lương thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất bằng 85% mức lương của công việc đó.
• Điều 27: Khi kết thúc thử việc, người sử dụng lao động phải thông báo kết quả cho người lao động. Trong thời gian thử việc, mỗi bên có quyền hủy bỏ hợp đồng thử việc hoặc hợp đồng lao động đã giao kết mà không cần báo trước và không phải bồi thường.

Thời gian thử việc tối đa

Loại công việc	Thời gian thử việc tối đa
Người quản lý doanh nghiệp (theo Luật Doanh nghiệp)	180 ngày
Chức danh nghề nghiệp cần trình độ từ cao đẳng trở lên	60 ngày
Chức danh nghề nghiệp cần trình độ trung cấp	30 ngày
Công việc khác	06 ngày làm việc

Lưu ý: mốc 180 ngày chỉ dành cho người quản lý doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp, không phải cho mọi vị trí cấp cao. Một trưởng phòng kỹ thuật hay quản lý sản phẩm không phải là người quản lý doanh nghiệp theo luật thì áp dụng mốc 60 ngày nếu vị trí yêu cầu trình độ cao đẳng trở lên.

6 lỗi doanh nghiệp hay mắc

1. Áp dụng thời gian thử việc 3–6 tháng theo mẫu của công ty mẹ

Phần lớn vị trí văn phòng, chuyên môn chỉ được thử việc tối đa 60 ngày. Theo Điều 16 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, thử việc quá thời gian luật định bị phạt từ 2.000.000 đến 5.000.000 đồng với cá nhân, mức phạt với tổ chức gấp đôi; đồng thời doanh nghiệp buộc phải trả đủ tiền lương của công việc đó cho người lao động.

2. Trả lương thử việc dưới 85%

Mức 85% được tính trên tiền lương của chính công việc đó, không phải trên lương tối thiểu vùng. Trả 70–80% "vì đang thử việc" là vi phạm, cùng khung phạt 2.000.000–5.000.000 đồng (cá nhân).

3. Gia hạn thử việc hoặc cho thử việc lần hai

Khi chưa đánh giá được sau 60 ngày, nhiều quản lý muốn "thử thêm một tháng". Luật không cho phép thử việc lần thứ hai cho cùng một công việc, và kéo dài quá mức tối đa cũng là vi phạm. Doanh nghiệp cần quyết định trong thời hạn: ký tiếp hoặc chấm dứt.

4. Không thông báo kết quả thử việc

Không thông báo kết quả thử việc bị phạt từ 500.000 đến 1.000.000 đồng (cá nhân; tổ chức gấp đôi). Một văn bản ngắn xác nhận kết quả khi kết thúc thử việc giúp hai bên rõ ràng và có căn cứ khi phát sinh tranh chấp.

5. Không ký hợp đồng lao động sau khi thử việc đạt yêu cầu

Nếu hai bên ký hợp đồng thử việc riêng và người lao động đạt yêu cầu, doanh nghiệp phải giao kết hợp đồng lao động. Không ký bị phạt 2.000.000–5.000.000 đồng (cá nhân) và buộc phải giao kết hợp đồng lao động.

6. Xử lý sai BHXH trong thời gian thử việc

Cách tổ chức thử việc ảnh hưởng trực tiếp đến nghĩa vụ bảo hiểm. Theo hướng dẫn tại Nghị định 158/2025/NĐ-CP (quy định chi tiết Luật BHXH 2024, hiệu lực từ 01/7/2025), người lao động làm việc theo hợp đồng thử việc riêng không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Nếu nội dung thử việc nằm trong hợp đồng lao động có thời hạn từ 01 tháng trở lên, doanh nghiệp thường phải đóng BHXH, BHYT, BHTN ngay từ đầu trên mức lương thử việc. Doanh nghiệp nên chọn một cách làm thống nhất và để bộ phận tiền lương áp dụng đúng.

Ví dụ minh họa: trả lương thử việc 80% tốn bao nhiêu?

Doanh nghiệp tuyển một kỹ sư phần mềm tại TP. Hồ Chí Minh, lương chính thức 30.000.000 đồng/tháng, thử việc 60 ngày với mức lương 80%.

Khoản mục	Số tiền (đồng)
Lương thử việc tối thiểu theo luật (85%)	25.500.000/tháng
Lương thực trả (80%)	24.000.000/tháng
Phần thiếu so với mức 85% trong 2 tháng	3.000.000
Biện pháp khắc phục: trả đủ lương công việc (100%) trong 2 tháng – phần chênh lệch phải trả	12.000.000
Mức phạt với tổ chức (gấp đôi 2–5 triệu đồng)	4.000.000 – 10.000.000

Khoản "tiết kiệm" 3.000.000 đồng có thể biến thành 12.000.000 đồng tiền lương phải trả bù cùng khoản phạt tới 10.000.000 đồng.

Nếu thử việc được ghi trong hợp đồng lao động từ 01 tháng trở lên, doanh nghiệp còn phải đóng bảo hiểm. Với lương thử việc 25.500.000 đồng, phần doanh nghiệp đóng BHXH, BHYT, BHTN (21,5%) là 5.482.500 đồng/tháng, hoặc 5.992.500 đồng nếu tính cả 2% kinh phí công đoàn.

Những điểm chính cần nhớ

• Phần lớn vị trí chuyên môn chỉ được thử việc tối đa 60 ngày; mốc 180 ngày dành cho người quản lý doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp.
• Lương thử việc tối thiểu 85% lương của công việc đó.
• Mỗi công việc chỉ thử việc một lần, không gia hạn quá mức luật định.
• Thông báo kết quả thử việc bằng văn bản; nếu ký hợp đồng thử việc riêng, phải ký hợp đồng lao động khi đạt yêu cầu.
• Lựa chọn giữa điều khoản thử việc trong hợp đồng lao động và hợp đồng thử việc riêng có ảnh hưởng đến BHXH.
• Mức phạt hiện áp dụng theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP từ ngày 10/9/2026; tổ chức bị phạt gấp đôi cá nhân.

HR4U đồng hành cùng doanh nghiệp

Khi tuyển dụng qua dịch vụ Employer of Record (EOR), điều khoản thử việc, mức lương và nghĩa vụ bảo hiểm được thiết lập đúng quy định ngay trong hợp đồng song ngữ. Dịch vụ EOR Việt Nam của HR4U chỉ từ 109 USD/nhân sự/tháng, chi phí theo luật định được chuyển đúng thực tế, thời gian từ thư mời nhận việc đến hợp đồng ký kết 5–7 ngày. Tìm hiểu thêm về dịch vụ EOR tại Việt Nam hoặc liên hệ HR4U để được tư vấn.

Bài viết mang tính chất thông tin chung và phản ánh quy định có hiệu lực tại thời điểm tháng 10/2026. Nội dung không phải là tư vấn pháp lý hoặc tư vấn thuế.